Leespraat

Leespraat is een methode waarin lezen, praten en communiceren hand in hand worden ontwikkeld. Vaak loopt het begrijpen al verder vooruit dan het zelf praten. Luisteren en praten vragen veel tegelijk. Soms werkt het dan fijner als taal niet alleen gehoord wordt, maar ook te zien is. Daardoor wordt het makkelijker om woorden rustig terug te kijken, te herkennen en opnieuw te gebruiken. Visuele ondersteuning helpt om taal overzichtelijk te maken en sneller eigen te maken.

Daarom werken wetenschappers, logopedisten en ouders al sinds de jaren ’80 met vroeg globaal lezen. Deze aanpak werd al vanaf die tijd in verschillende landen toegepast en onderzocht, zoals de Verenigde Staten, Canada, Australië, Spanje en Engeland. Jonge kinderen leren woorden eerst als geheel herkennen. In Nederland is op basis daarvan de methode Leespraat ontwikkeld door Hedianne Bosch. Leespraat start met het globaal herkennen van woorden uit de dagelijkse communicatie. Vanuit die basis groeit stap voor stap de vaardigheid om woorden steeds beter visueel te bekijken.

Leespraat is een brede aanpak. Lezen, praten en communiceren ontwikkelen samen, en kunnen daarnaast bijdragen aan bredere doelen zoals sociaal gedrag, emotiebegrip, woordenschat, wereldkennis en vaardigheden rondom zelfredzaamheid, planning en zelfstandigheid. Deze bredere ontwikkeling zie je terug in de doelen en oefeningen binnen Leespraat.

Leespraat in de praktijk

Starten kan vroeg, vaak tussen 2 en 4 jaar, maar ook later kan Leespraat passend zijn. Leespraat volgt een duidelijke opbouw richting zelfstandig lezen. Het begint met motiveren en laten ervaren dat geschreven taal iets oplevert in het dagelijks leven. Daarna wordt stap voor stap een leeswoordenschat opgebouwd met woorden en zinnen die direct betekenis hebben. Zodra die basis er is, groeit het verder naar het herkennen en benoemen van letters. Vanuit daar komt de volgende stap: het leren zien en herkennen van woorddelen en clusters, zodat niet alleen bekende woorden worden gelezen, maar ook steeds meer nieuwe woorden te begrijpen zijn. Uiteindelijk leidt dit naar het zelfstandig kunnen lezen van onbekende woorden. Daarbij worden vaak drie strategieën gebruikt: directe woordherkenning, woorddelen herkennen, en als extra ondersteuning soms een klein deel verklanken bij onbekende woorddelen.

Waarom lezen en praten samen?

In regulier onderwijs start lezen vaak pas wanneer spreektaal verder is ontwikkeld. Bij Leespraat kan juist begonnen worden wanneer de eerste woordjes op gang komen. Het aanbieden van leeswoorden en korte zinnetjes loopt daarbij steeds nét een klein stapje vooruit op wat al gezegd kan worden. Belangrijk is dat woorden en zinnen betekenisvol en bruikbaar zijn in het dagelijks leven.

Je ziet vaak dat Leespraat niet alleen helpt bij het leren lezen, maar ook bij communicatie in het dagelijks leven. Doordat woorden en zinnen zichtbaar worden, ontstaat er meer rust, overzicht en houvast. Zo kan taal stap voor stap groeien op een manier die past bij wat nodig is.